Təkər dəyişərkən sürücülərin ən tez-tez yol verdiyi 7 səhv

Bir çox avtomobil sahibi heç olmasa bir dəfə "Burda nə çətinlik var ki? Beş bolt, vəssalam" deyə düşünür. Amma təkər dəyişikliyi ağırlıq, fizika, təhlükəsizlik və montaj detalları nəzərə alınmalı olan bir prosesdir. Təcrübəli sürücülər belə səhvlər edə bilər ki, bu da təkərlərin və disklərin zədələnməsinə və ya yolda təhlükəli hallara gətirib çıxara bilər.

Bu materialda təkəri özünüz dəyişərkən edilən ən geniş yayılmış səhvlərdən və onlardan necə yayınmaqdan danışacağıq. Nə zaman dayanıb işi mütəxəssislərə həvalə etmək daha məqsədəuyğundur, onu da izah edəcəyik.

Səhv 1: domkratı hara gəldi qoymaq

Ən yayılmış və təhlükəli səhvlərdən biri domkratın yanlış yerə qoyulmasıdır. Bir çox sürücü xüsusi təyin olunmuş nöqtələri nəzərə almadan domkratı sadəcə eşik altına və ya arxaya yerləşdirir. Üstəlik təkərləri də sabitləmirlər. Nəticədə eşik, disk və əyləc boruları zədələnə bilər, domkrat sürüşdükdə isə ciddi xəsarət almaq olar.

Necə düzgün etməli

İstifadə qaydalarında qeyd olunmuş və gövdədə vizual şəkildə fərqlənən gücləndirilmiş sahələri tapın. Xüsusilə torpaq səthdə domkratın altına möhkəm bir dəstək qoyun. Təkərləri həmişə dayaqla sabitləyin. Domkratın sabitliyindən əmin deyilsinizsə, risk etməyin, mütəxəssis çağırın.

Səhv 2: boltları avtomobili qaldırdıqdan sonra açmaq

Bəzi sürücülər əvvəlcə avtomobili qaldırır, sonra boltları açmağa çalışır. Bu zaman təkər fırlanmağa başlayır, xüsusilə ön ötürücülü avtomobillərdə. Nəticədə:

• Boltları açmaq çətinləşir.
• Təkəri ayaqla sabitləməyə çalışarkən yivi zədələyə bilərsiniz.
• Alətin sürüşmə və xəsarət riski artır.

Necə düzgün etməli

Domkratdan istifadə etməzdən əvvəl, avtomobil hələ yerindəykən və təkərlər sabitlənmişkən boltları yarım dövrə boşaldın. Ancaq bundan sonra avtomobili qaldırın.

Səhv 3: boltları dairə üzrə sıxmaq

Çoxları boltları dairəvi ardıcıllıqla sıxmağa çalışır. Amma bu, diskin qeyri-bərabər oturmasına və təkərin mərkəzdə düz yerləşməməsinə səbəb olur. Bu isə:

• Sürərkən sükanda titrəməyə,
• təkərlərin daha tez aşınmasına,
• asqı sisteminin və yastıqların zədələnməsinə gətirib çıxara bilər.

Necə düzgün etməli

Boltları çarpaz ardıcıllıqla (məsələn 1-3-5-2-4) və bərabər dərəcədə sıxın. Hər birini yavaş-yavaş, tədricən sıxın.

Səhv 4: boltları həddindən artıq və ya az sıxmaq

"Daha bərk sıxsam, daha möhkəm olar" fikri yanlışdır. Çox sıxmaq yivi və ya topu zədələyə, boltların qırılmasına və əyləc diskinin deformasiyasına səbəb ola bilər. Zəif sıxılmış boltlar isə təhlükə yaradır: hərəkətdə təkər boşala bilər.

Necə düzgün etməli

Dinamometrik açardan istifadə edin və istehsalçının təyin etdiyi sıxma qüvvəsinə uyğun işləyin. Belə bir alətiniz yoxdursa, boltları bərabər sıxmağa çalışın və 50-100 km sonra yenidən yoxlayın.

Səhv 5: təzyiqi və protektoru yoxlamamaq

Təkəri dəyişərkən bəzi sürücülər təzyiqi və protektorun vəziyyətini yoxlamırlar. Bu isə idarəetməyə, əyləc məsafəsinə və yanacaq sərfiyyatına təsir edir. Ehtiyat təkər istifadə üçün yararsız ola bilər:

• Təzyiq normadan aşağıdır.
• Yan divarda zədə və ya gərginlik var.
• Aşınma kritik səviyyədədir.
• Protektor qeyri-bərabər yeyilib.

Necə düzgün etməli

Təzyiqi yoxlayın və avtomobiliniz üçün uyğunluğunu təsdiqləyin (norma yanacaq qapağında və ya sürücü qapısında yazılıb). Protektorun dərinliyi minimum 1.6 mm, qış təkərləri üçün isə ən azı 4 mm olmalıdır. Yönlü təkərlərdən istifadə edirsinizsə, istiqamətin düzgün olmasına əmin olun.

Səhv 6: təhlükəsizlik tədbirlərini görməmək

Çox vaxt təkər yol kənarında dəyişdirilir. Belə vəziyyətdə təhlükəsizliyi təmin etmək təkərin özündən daha vacibdir. Təəssüf ki, bir çox sürücü:

• Fövqəladə işarə qoymur.
• Qəza siqnallarını yandırmır.
• Yol hərəkətinə çox yaxın məsafədə işləyir.
• Əlcəksiz və nazik ayaqqabıda olur.
• Gecə reflektorlu jilet geyinmir.
• Domkrat üstündəki avtomobili nəzarətsiz qoyur.

Bu isə xəsarətlərə və yol təhlükəsinə səbəb olur.

Necə düzgün etməli

Qəza siqnallarını yandırın. Şəhərdə 15 m, şəhərdən kənarda isə 30 m məsafədə xəbərdarlıq üçbucağı qoyun. Əlcək və sərt uclu ayaqqabı geyinin, gecə reflektorlu jiletdən istifadə edin. Hərəkət hissəsindən uzaq, təhlükəsiz tərəfdə durun. Maşının hərəkət etməməsi üçün təkərin altına dayaq qoyun.

Bəs təkəri özün dəyişməyə dəyərmi?

Alətləriniz və təcrübəniz varsa, bəli. Amma şübhəniz varsa və ya avadanlıq yetərli deyilsə, risk etməyin. Servisdə bu işlər balanslaşdırma və düzgün sıxma ilə daha təhlükəsiz görülür.